De scènische doorloop woensdag in de vroege avond, onder een warme zomerzon verliep gemoedelijk. En niets liet vermoeden dat de nieuwe productie ‘Casimir et Caroline’ van Johan Simons, artistiek directeur van NTGent, en Paul Koek, artistiek leider van muziektheaterhuis De Veenfabriek, de gemoederen zo zou beroeren bij de Franse première op de prestigieuze Cour d’honneur.

‘Kasimir en Karoline’ ging namelijk een maand gelden al in première in Nederland op de legendarische luchtmachtbasis van Soesterberg. En daar kreeg de niet vlekkeloze, maar goed gemaakte en sterk gespeelde productie terecht een warm en hartelijk applaus van het Nederlandse publiek. Bij het ondergaan van de zon werkte deze versie  van ‘Kasimir en Karoline’, een volks liefdesverhaal uit 1932 van de Duits-Hongaarse schrijver Ödön von Horváth, wél als muziektheater waarbij 4 jonge muzikanten live voor de soundtrack zorgden.

Van die warmte, noch van de gemoedelijke (landelijke) sfeer viel op de Franse première gisteren op het festival van Avignon weinig te merken. De acteurs hadden beduidend minder vuur en overtuiging dan bij de Nederlandse versie. Het leek wel of ze zich geïntimideerd voelden door het overweldigende karakter van de imposante plek en van het publiek. Bovendien zat dat publiek vol prominenten uit Vlaanderen en Nederland die afgezakt waren naar Avignon voor deze productie: Karel De Gucht, Yves Desmet, Tom Lanoye, Connie Palmen, Erwin Mortier, …

Ook de afstand van het plateau naar het publiek leek opvallend groot. De makers slaagden er aanvankelijk niet in om die afstand te overbruggen. Alle pogingen van sterke acteurs als Wim Opbrouck, Els Dottermans en Kristof Van Boven ten spijt. De muzikale intermezzo’s die, toegegeven, ook in Utrecht het tempo van de voorstelling vertraagden maar daar eerder rust creëerden, wekten hier vooral ergernis op bij een deel van het publiek. En dat deel van het publiek was opvallend scherp voor deze productie. Al een half uur na de aanvang stapte de eerste toeschouwer ostentatief op (wat tijdens het festival van Avignon eerder regel dan uitzondering is, wel nieuw was de opvallend uitdrukkelijke manier waarop dat hier gebeurde). Nog wat later begon een toeschouwer luidkeels te schreeuwen dat hij het maar niks vond. En dat gebeurde op zo’n agressieve manier dat zowel de spelers als het publiek er perplex van stonden. Ook de redding kwam in dit geval van het publiek dat zich vóór de acteurs uitsprak, begon te applaudiseren en ‘allez continuez’ riep.

Na dat moment herwon de voorstelling wat van zijn dynamiek, maar de spanning bleef wel wat hangen en resulteerde in applaus waar bij de boe-roepers het tegen de applaudiserenden opnamen. Heftig, da’s het minste wat je kan zeggen van de ontvangst van ‘Casimir et Caroline’  in Avignon. En het intieme, warme van de voorstelling die in Soesterberg een liefdesrelatie presenteerde die onder druk komt te staan van de economische crisis (door  Kasimir die z’n job verliest ) was verloren gegaan in de Franse versie van deze productie. Ook het taalspel van de acteurs verloor aan spankracht. En de enscenering ging een beetje verloren tegen de muur van het middeleeuwse burcht die het ‘Palais des papes’ is. Maar de hardheid waarmee het publiek de acteurs afstrafte, gaf toch ook blijk van een weinig genereus publiek.

Het is aftellen. Dinsdag ging het 63ste editie van het festival van Avignon van start. Tot 29 juli is de Franse stad weer het strijdtoneel van theatermakers die in de schouwburgen, de middeleeuwse settings, en op de eerste de beste straathoek bezoekers naar hun voorstelling proberen te lokken. En vanaf zondag zit ik op de eerste rij.

Vorig jaar waren de Italiaanse theatermaker Romeo Castellucci en de Franse actrice Valérie Dréville de ‘artistes associés’, een soort curatoren van het festival, zeg maar. Die eer viel in 2005 de Belgische kunstenaar Jan Fabre te beurt. En ook de Duitse regisseur Thomas Ostermeier (2004) en choreograaf Josef Nadj (2006) namen die rol al op zich. Dit jaar viel de keuze op Wajdi Mouawad, de Canadees-Libanese schrijver, regisseur en acteur.

De programmatoren Hortense Archambault en Vincent Baudriller hebben het - volgens het programmaboekje- met Mouawad gehad over het belang van het geheugen, het verslag, het theater, de literatuur en de schilderkunst.

Van Libanon naar Frankrijk tot in Canada

Maar vooral hebben ze het gehad over het verleden van Mouawad (°1968) . Hij groeide als kind op tijdens de oorlog in Libanon. Tot hij op 8ste zijn vaderland moet verlaten door diezelfde burgeroorlog. Eerst belandt hij in Frankrijk, maar de staat weigert hem de nodige papieren te bezorgen en in 1983 verlaat hij het Frans grondgebied om zich te vestigen in Québec.

Wajdi Mouawad was in 1999 voor het eerst te gast op het festival van Avignon met ‘Littoral’, en vorig jaar stond hij er met ‘Seuls’, een monoloog waar hij niet alleen zelf de tekst voor geschreven had, maar die hij bovendien zelf regisseerde én speelde. Daarin liet hij zich als een ‘madman’ gaan in een soort schildersatelier waarbij hij aanvankelijk alles onder controle leek te hebben maar meer en meer verstrikt geraakt in zijn eigen herinneringen, angsten en verlangens. Waan en werkelijkheid vloeit door elkaar heen. Haast action-paintinggewijs ging Mouawad de strijd met zichzelf en de wereld aan om uit te komen bij een universele, menselijke pijn.

Van Mouawad was in Brussel twee jaar geleden ‘Incendies’ te zien in het Théâtre National. En volgend seizoen regisseert Alize Zandwijk, artistiek leidster van het RO theater het in het Nederlands ‘Branden’.

Naast het werk van deze Canadees-Libanese theaterman, is het uitkijken naar het werk van de Zwitser Christoph Marthaler, en naar (A)pollonia van de Poolse regisseur Krzysztof Warlikowski. Hij is momenteel zowat de lieveling van het internationale festivalcircuit.

Les Belges

En ook de Belgen zijn behoorlijk aanwezig op het festival. Dat Jan Fabre erbij is, wordt stilaan een gewoonte. Hij staat hier met zijn jongste voorstelling ‘Orgie de la tolérance’. Jan Lauwers toont de integrale versie van zijn trilogie ‘Sad Face/Happy Face’ en het laatste, meest recente deel ‘Het Hertenhuis’, is er ook afzonderlijk te zien. ‘Casimir et Caroline’ is de Franse versie van de gelijknamige nieuwe productie van Johan Simons en Paul Koek. Deze coproductie van NTGent en de Veenfabriek staat niet alleen op de Cour d’honneur, ze wordt ook integraal uitgezonden op Arte op 29 juli.

www.festival-avignon.com